ناشران کوچک در حال حذف شدن هستند
به گزارش ال مور، مدیر انتشارات دلتا اظهار داشت: کاهش تیراژ فقط یک عدد نیست؛ حکایتی از کوچک شدن تدریجی بازار کتاب است. بحران امروز نشر، بحران فروش کتاب نیست؛ بحران توانایی یک جامعه برای تولید فرهنگ است.
رضا نیازی، مدیر انتشارات دلتا، در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن اشاره به وضعیت صنعت نشر کشور اظهار نمود: هر بار که از بحران نشر سخن گفته می شود، بحث معمولا به گرانی کاغذ، بالارفتن هزینه چاپ یا کاهش فروش کتاب محدود می شود. این ها واقعی اند، اما مسئله اصلی جای دیگری است. آن چه امروز در صنعت نشر ایران رخ می دهد فقط یک بحران اقتصادی نیست؛ نشانه های یک تغییر ساختاری است که می تواند ظرفیت تولید فرهنگی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
ناشران مستقل؛ مسیر ورود صداهای تازه
وی اضافه کرد: در سالهای قبل، نشر ایران یکی از معدود حوزه های فرهنگی بود که هنوز امکان ظهور بازیگران جدید در آن وجود داشت. ناشران کوچک و مستقل، با وجود محدودیت های فراوان، فرصت انتشار را برای نویسندگان تازه کار، مترجمان جوان و ایده های کمتر دیده شده فراهم می کردند. خیلی از نویسندگانی که امروز به نامهای شناخته شده تبدیل گشته اند، اولین بار از مسیر همین ناشران وارد فضای عمومی شدند.
نیازی افزود: اما حال این بخش از زیست بوم نشر بیشتر از هر زمان دیگری تحت فشار قرار دارد.
وی ضمن اشاره به مشکلات اقتصادی ناشران اظهار داشت: بالارفتن هزینه های تولید تنها بخشی از ماجراست. مسئله مهم تر بحران نقدینگی است. ناشر کتاب را با هزینه امروز تولید می کند اما درآمد آنرا ماه ها بعد دریافت می کند. در اقتصادی که ارزش پول به صورت مستمر کم می شود، این فاصله زمانی در عمل بخشی از سرمایه ناشر را از بین می برد. بنابراین حتی فروش مناسب نیز الزاماً به معنای سودآوری نیست.
تیراژهای کوچک و بازاری که کوچک تر شده است
مدیر انتشارات دلتا ضمن اشاره به کاهش شمارگان کتاب ها اظهار نمود: نشانه های این بحران را میتوان در یکی از ساده ترین شاخصهای صنعت نشر مشاهده کرد؛ تیراژ. تا دو دهه پیش، چاپ نخست خیلی از کتاب ها با شمارگان چند هزار نسخه انجام می شد. تیراژهای ۵۰۰۰، ۳۰۰۰ و ۲۰۰۰ نسخه در بازار کتاب ایران پدیده ای عادی بود، اما این عدد به مرور به ۱۰۰۰ نسخه، سپس ۵۰۰ نسخه و امروز در خیلی از موارد به ۲۰۰ یا حتی ۱۵۰ نسخه رسیده است.
وی اضافه کرد: کاهش تیراژ فقط یک عدد نیست؛ حکایتی از کوچک شدن تدریجی بازار کتاب است. وقتی ناشر حاضر نیست بیشتر از چند صد نسخه از یک کتاب چاپ کند، در واقع برآورد او از ظرفیت بازار، توان خرید مخاطب و امکان بازگشت سرمایه نیز به همان اندازه کوچک شده است.
نمایشگاه کتاب؛ موتور فرهنگ یا تنفس مصنوعی نشر؟
نیازی در ادامه بحران ساختاری نشر در ایران را جایگاه نمایشگاه های کتاب دانست و اظهار داشت: شاید مهم ترین نشانه بحران ساختاری نشر در ایران، جایگاه نمایشگاه های کتاب باشد. در خیلی از کشورها، نمایشگاه کتاب محلی برای تبادل حقوق نشر، معرفی آثار جدید، توسعه ارتباطات حرفه ای و گسترش کارهای فرهنگی است. اما در ایران، نمایشگاه کتاب بیشتر از هر چیز به یک بازار بزرگ فروش تبدیل گشته است.
وی توضیح داد: واقعیت اینست که بخش قابل توجهی از نقدینگی ناشران در طول سال نه از شبکه طبیعی فروش کتاب، بلکه در همین رویدادها تامین می شود. ناشران به نمایشگاه نمی آیند تا فقط کتاب معرفی کنند؛ خیلی از آنها برای تامین نقدینگی لازم جهت ادامه فعالیت در ماه های آتی به فروش نمایشگاهی وابسته اند. در شرایط عادی، هیچ ناشری نباید منتظر یک رویداد دو هفته ای در سال بماند تا نفس بکشد.
مدیر انتشارات دلتا تاکید کرد: این وضعیت یک تناقض جدی را آشکار می کند. مهم ترین رویداد فرهنگی کشور به جای آنکه موتور توسعه فرهنگ باشد، به محلی برای جبران ضعف های ساختاری بازار نشر تبدیل گشته است. به بیان دیگر، ما در نقطه ای که باید بیشترین ظرفیت فرهنگی خودرا به نمایش بگذاریم، ناچار شده ایم برای عبور از بحران اقتصادی صنعت نشر، بازار موقت ایجاد نماییم.
وی اضافه کرد: در نگاه اول شاید این روند فقط نوعی بازآرایی بازار به نظر برسد؛ فرایندی که در آن بنگاه های ضعیف تر حذف می شوند و سهم بازار در اختیار مجموعه های بزرگ تر قرار می گیرد. اما فرهنگ با منطق صرف اقتصادی اداره نمی گردد. حذف ناشران کوچک فقط حذف چند شرکت نیست؛ حذف بخشی از مسیرهای ورود ایده های تازه به عرصه عمومی است.
بحران امروز نشر، بحران تولید فرهنگ است
نیازی با تاکید بر نقش ناشران مستقل در پویایی فرهنگی اظهار داشت: هر جامعه ای برای بازتولید فرهنگی خود به فضاهای آزمایش نیاز دارد؛ به نهادهایی که حاضر باشند روی نویسندگان ناشناخته، موضوعات کم مخاطب و ایده های جدید سرمایه گذاری کنند. این نقش در اکثر کشورها بر عهده ناشران مستقل است. تضعیف این بخش، در نهایت به کاهش تنوع فکری و فرهنگی منجر می شود.
وی در انتها اظهار نمود: بنابراین بحران نشر را نباید مسئله یک صنف یا یک صنعت دانست. پرسش اصلی این نیست که چند ناشر در سال های آتی باقی خواهند ماند. پرسش مهم تر اینست که آیا ایران در دهه آینده بازهم قادر خواهد بود نویسندگان تازه، مترجمان تازه و داستانهای تازه تولید نماید یا نه.
مدیر انتشارات دلتا خاطرنشان کرد: بحران امروز نشر، بحران فروش کتاب نیست؛ بحران توانایی یک جامعه برای تولید و بازتولید فرهنگ است. اگر این ظرفیت تضعیف شود، آثار آن تنها در کتابفروشی ها یا صورت های مالی ناشران دیده نخواهد شد. آنرا در فقر ایده، کاهش خلاقیت، تکرار روایتها و محدود شدن امکان ظهور صداهای تازه خواهیم دید. آن زمان دیگر مسئله فقط اقتصاد نشر نخواهد بود؛ مسئله آینده فرهنگی ایران است.
نیازی اضافه کرد: اما حال این بخش از زیست بوم نشر بیشتر از هر زمان دیگری تحت فشار قرار دارد. تیراژهای ۵۰۰۰، ۳۰۰۰ و ۲۰۰۰ نسخه در بازار کتاب ایران پدیده ای عادی بود، اما این عدد به مرور به ۱۰۰۰ نسخه، سپس ۵۰۰ نسخه و امروز در بسیاری از موارد به ۲۰۰ یا حتی ۱۵۰ نسخه رسیده است. پرسش مهم تر این است که آیا ایران در دهه آینده بازهم قادر خواهد بود نویسندگان تازه، مترجمان تازه و داستانهای تازه تولید نماید یا نه.
منبع: almor.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات کاربران عزیز ال مور در مورد این پست
نظر شما در مورد این مطلب ال مور
نام:
ایمیل:
نظر شما:
سوال:
= ۹ بعلاوه ۴