گواهی های انسانی، ۷

خیمه رسانه

ال مور: کارکرد گفت و گویی رسانه دو وظیفه هم زمان دارد؛ حفظ تکثر و اختلاف، و حفظ زمینه مشترکی که اختلاف بر روی آن معنا داشته باشد.

یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی:

رسانه در جامعه سالم و مردم سالار کارکردی گفت و گویی دارد. این کارکرد یعنی فراهم کردن فضای مشترکی که در آن صداهای متنوع شنیده شوند، با یکدیگر مخالفت کنند، بر هم اثر بگذارند و در همان حال — چنان که در یادداشت «دروازه ی رسانه» گفتیم — آن قدر از واقعیت مشترک فاصله نگیرند که اختلاف و فاصله، گفت و گو را ناممکن کند. پس رسانه در این کارکرد فقط اطلاع رسان نیست؛ فضایی است که دیدگاه ها، منافع، نگرانی ها و ایده های مختلف جامعه به عرصه ی عمومی وارد می شوند.
شکل گیری این نظرها دو چیز لازم دارد: اطلاعات و امکان مبادله ی دیدگاه ها. بنابراین، رسانه هم باید زمینه ی اطلاعاتی لازم را فراهم آورد و هم امکان برخورد و تبادل دیدگاه ها را. این دو کار در عمل به هم وابسته اند؛ اطلاعات بدون امکان بحث، به انباشت خاموش بدل می شود و بحث بدون اطلاعات کافی، به تبادل سطحی نظرها تقلیل می یابد.
کارکرد گفت و گویی بر نگاه کثرت گرایانه استوار است. البته که برای کثرت گرایی لازم نیست هر رسانه ای موظف باشد همه ی دیدگاه ها را بازتاب دهد؛ مهم این است که مجموعه ی نظام رسانه ای امکان حضور صداهای متنوع را فراهم آورد. پس معیار سنجش، خودِ یک رسانه ی منفرد نیست، بلکه کل شبکه ی رسانه ای است؛ شبکه ای که اگر قسمتی از آن صدایی را حمل نکند، رسانه های دیگر باید بتوانند آنرا در معرض شنیدن قرار دهند. گردش دیدگاه ها از جامعه به رسانه و از رسانه به جامعه، تنوع فکری و کیفیت بحث عمومی را بیشتر می کند. سیاستمداران نیز از این طریق می توانند دیدگاه ها و نگرانی های شهروندان را بشناسند و در تصمیم گیری خود لحاظ کنند. در جریان گفت و گو است که اغلب روشن می شود چه اطلاعاتی اهمیت دارد. همین طور انتخاب اینکه کی سخن بگوید و کی نگوید، بر اینکه چه موضوع ها و اطلاعاتی برجسته شوند اثر می گذارد.
گفت وگو لزوماً آرام و بی تنش نیست. اختلاف و تعارض بخشی طبیعی از سیاست است، منوط به آنکه طرف مقابل بازهم مشارکت کننده باشد، نه جنگ جو. حتی طنز، هجو، کنایه، و بیان عاطفی نیز می توانند در تشکیل نظر و پیشبرد گفت و گو نقش داشته باشند. اما امکان فنیِ صحبت کردن، هرچند مهم می باشد، برای مشارکت واقعی کافی نیست. افراد و گروه ها باید امکان ورود به فضای عمومی، دیده شدن و شنیده شدن داشته باشند. گروههای مختلف، بخصوص اقلیت ها، امکان دارد به فضاهای ارتباطی ویژه ای نیاز داشته باشند تا بتوانند دیدگاه های خودرا عرضه کنند. با این حال اکثریت فرودست و خاموش را نیز نمی توان نادیده گرفت. امکان زیادی دارد که صدای بلند اقلیت های مسلط و قدرتمند بجای صدای اکثریت جا زده شود. همین طور اگر گروههای هم صدا به جزیره های بطورکامل جدا از یکدیگر تبدیل شوند، گفتگوی عمومی تضعیف می شود.
برای ایجاد امکان اختلاف واقعی، وجود حداقلی مشترک از واقعیت های پذیرفته شده ضروری می باشد. بدون این زمینه ی مشترک، اختلاف نه به گفتگو، بلکه به انکار یکدیگر و فروپاشی بحث عمومی می انجامد. ازاین رو کارکرد گفت و گویی رسانه دو وظیفه ی هم زمان دارد؛ حفظ تکثر و اختلاف، و حفظ زمینه ی مشترکی که اختلاف بر روی آن معنا داشته باشد. اگر رسانه فقط یکی از این دو را برجسته کند — یا فقط کثرت را بدون زمینه ی مشترک، یا فقط وحدت را بدون تکثر — کارکرد گفت و گویی رسانه شکل نمی گیرد یا لطمه می بیند.
بطور خلاصه این دو کار در عمل به هم وابسته اند؛ اطلاعات بدون امکان بحث، به انباشت خاموش بدل می شود و بحث بدون اطلاعات کافی، به تبادل سطحی نظرها تقلیل می یابد. امکان زیادی دارد که صدای بلند اقلیت های مسلط و قدرتمند بجای صدای اکثریت جا زده شود.

منبع: almor.ir

1405/06/25

11:38:43

0.0 / 5