گواهی های انسانی، ۶۵

در مذمت دوگانه گویی

ال مور: هفته کتاب با شعار گفت و گو از راه رسیده، اما وقتی مردم در انتخاب و ایجاد آن سهمی ندارند، این دعوت به گفت و گو چقدر جدی است؟

یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی:

شعار سی وچهارمین هفته کتاب «با کتاب گفت و گو کنیم» است. خبر که در عمل بیانیه برگزارکنندگان است علاوه بر شعار، نام روزها را هم اعلام نموده است و می گوید این ابتکارات راهی برای عبور از عنوان های انتزاعی و شعارزده هستند. اما شعار چیست که باید از مبتلاشدن به آن عبور کنیم؟ شعار یعنی صحبت با لحنی قطعی از آینده ای قطعی، که امکان تحققش در دست ما نیست.
بیانیه می گوید این نام گذاری بستری فراهم می آورد تا هفته کتاب به جشنی اصیل و مردمی بدل شود. اما مردمی بودن یا شدن نتیجه ای نیست که برگزارکننده با انتخاب عنوان ها از پیش تضمینش کند؛ به حضور و اختیار مردم وابسته است. اعلام عبور از شعارزدگی، با همین وعده های متن در معرض نقض قرار می گیرد. بعید است راه عبور از شعارزدگی این باشد.
گفت وگو با کتاب؟ برای گفت و گو، باید دیگری را به رسمیت شناخت. کتاب که به کنجی نشسته صم بکم. در این خبر، مردم هم در نام گذاری روزها نقشی ندارند. مردم فقط مخاطب فهرستی هستند که نهاد برگزارکننده در اتاقی دربسته تعیین کرده است. این مردم همان مردمی هستند که توان اعجاب آور خویش را در تجمع های دفاعی نشان داده اند؛ حالا نمی توانند درباره ی هفته کتاب نظر بدهند و در ساختنش سهیم باشند؟ وقتی چنین امکانی در کار نیست، «با کتاب گفت و گو کنیم» جز دعوتی یک طرفه نیست؛ برگزارکننده ابلاغ می کند و مردم باید بشنوند.
برگزارکننده نام گذاری خودش را «گامی نو»، «عینی و جذاب»، و راهی برای رسیدن به جشنی «اصیل و مردمی» معرفی می کند. متن چنان که گفتیم با مردم کاری ندارد؛ آسوده و از پیش درباره ی نتیجه کار حکم می دهد. این لحن خادمانه نیست، خدمت فرهنگی از شنیدن نیاز و نگاه مردم شروع می شود. وقتی نهاد، تصمیم خویش را به جای صدای مردم می نشاند و آن تصمیم را مردمی می نامد، ناسازگاری ادعای خدمت با شیوه رفتارش آشکار می شود.
همین ناهماهنگی را در نام گذاری روزها هم می بینیم. علامه طباطبایی چه ارتباطی به کتابداری دارد؟ حتی اگر در روحانیون و سادات دنبال خادم کتاب بگردیم، آیت ا... مرعشی نجفی متناسب این عنوان است. «مشتغلان دانایی» یعنی چه؟ هم زمانی هفته کتاب با سالروز فوت یک شخصیت، دلیل می شود او را به آن مناسبت الصاق کنیم؟ اگر مقصود بزرگداشت کتابداران است، چرا روز را روز کتابدار ننامیم؟ چون باید به نام کسی باشد؟ چون این ابتکار برگزارکنندگان است؟
عنوان «امین زبان فارسی» هم برای رهبر شهید، لقبی سرسری و نامتناسب است. خام ترین عنوانی که هر کودک نوخط باتوجه به تخلص آن شهید به ذهنش می رسد. اما خبر آنرا «ادیبانه و شایسته» می خواند. توضیح این عنوان پیشنهادی «کتاب، میراث ماندگار و قلم مقاومت» است و دلیل نام گذاری را بار فرهنگی و ادبیات مقاومت ذکر می کند؛ لقب «امین زبان فارسی» اما انگار به صیانت از زبان فارسی اشاره می کند. این نام گذاری با منش رهبر شهید هم ناسازگار است: او نمی خواست جایی یا مناسبتی به نامش باشد.
چنین نابه سامانی هایی را نباید فقط در این بیانیه دید؛ این لغزش ها اغلب از سر قصد و آگاهی نیستند و این فقط یک نمونه بود، هر یک از ما ممکنست چیزی بگوییم و همان دم نقضش نماییم. باید مراقب رفتارمان باشیم.

به طور خلاصه، شعار یعنی صحبت با لحنی قطعی از آینده ای قطعی، که امکان تحققش در دست ما نیست. توضیح این عنوان پیشنهادی کتاب، میراث ماندگار و قلم مقاومت است و دلیل نام گذاری را بار فرهنگی و ادبیات مقاومت ذکر می کند؛ لقب امین زبان فارسی اما انگار به صیانت از زبان فارسی اشاره می کند.

منبع: ال مور

1405/08/21

13:33:38

0.0 / 5