پایان دومین همایش ملی انجمن زبان شناسی ایران

به گزارش ال مور، دومین همایش ملی انجمن زبان شناسی ایران با مبحث بررسی تحولات کاربردشناسی زبان، نظم پنهان در ساختار فارسی و چالش های هوش مصنوعی بکار خود خاتمه داد.

به گزارش ال مور به نقل از دیپلماسی عمومی و ارتباطات بنیاد ایران شناسی، این همایش که روز سه شنبه ۲۴ شهریورماه شروع شده بود، با حضور پژوهشگرهایی از ۳۲ دانشگاه کشور، طی دو روز به بررسی قشر بزرگی از موضوعات زبان شناسی اختصاص یافت.
در دومین روز همایش، محمد عموزاده، استاد تمام دانشگاه اصفهان، در سخنرانی کلیدی خود با عنوان کاربردشناسی زبان در گذر زمان: از معنای گوینده تا معنای تعاملی به بررسی تحول نگاه زبان شناسان به مفهوم معنا و نقش تعامل در تشکیل آن پرداخت.
عموزاده با اشاره به تحول مطالعات کاربردشناسی زبان اظهار داشت: بررسی زبان تنها به چارچوب های واژگانی و نحوی یا معنای مستقیم جمله محدود نمی گردد، بلکه برای فهم دقیق معنا باید به قصد گوینده، بافت، شرایط گفت و گو و نحوه تعامل میان گوینده و مخاطب هم توجه کرد.
وی با اشاره به دیدگاه های متفکرانی همچون رودلف کارناپ، جان آستین و پل گرایس اضافه کرد: مطالعات زبان شناختی بتدریج از دید صرفا توصیفی به زبان فاصله گرفته و به بررسی کارهایی که انسان با زبان انجام می دهد توجه بیشتری پیدا کرده است.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: زبان تنها وسیله ای برای توصیف حقیقت یا انتقال اطلاعات نیست و انسان بوسیله زبان کنش های اجتماعی مختلفی، از وعده دادن و تشویق گرفته تا ابراز محبت و ایجاد تغییر در روابط اجتماعی، انجام می دهد.
عموزاده با اعلان اینکه معنای یک عبارت همیشه از ساختار ظاهری آن قابل دریافت نیست، اظهار داشت: موقعیت، بافت، فرهنگ، تجربه و دانش مشترک میان گوینده و مخاطب می تواند در برداشت نهائی از سخن اثرگذار باشد و یک عبارت در بافت های مختلف، معناهای متفاوتی پیدا کند.
وی با اشاره به نقش عرف اجتماعی و فرهنگ در فرآیند ارتباط اظهار داشت: برخی معانی بصورت مستقیم بیان نمی شوند و مخاطب آنها را با اتکا به زمینه، عرف اجتماعی و دانسته های مشترک استنباط می کند. از ین جهت، نمی توان همه استنباط های معنایی را در جوامع مختلف با یک سازوکار واحد توضیح داد.
این استاد زبان شناسی با اشاره به پدیده تعارف در زبان فارسی اشاره کرد: برخی پدیده های زبانی بدون شناخت زمینه فرهنگی جامعه ایرانی بطور کامل قابل درک نیستند و تفاوت های فرهنگی در نحوه خطاب کردن، فاصله میان خود و دیگری، شیوه تعامل و انتقال معنا، نشان داده است که زبان را نمی توان جدا از نظام فرهنگی و اجتماعی بررسی کرد.
عموزاده در ادامه با اشاره به رویکرد های جدید در کاربردشناسی اظهار داشت: در دیدگاه های جدید، تمرکز تنها بر کنش گفتاری گوینده نیست، بلکه نقش مخاطب و فرآیند تشکیل معنا در تعامل اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در تعامل حقیقی، معنای سخن در فرآیندی مشترک میان گوینده و مخاطب شکل می گیرد و واکنش مخاطب، بافت و اطلاعات مبادله شده هم در تشکیل معنای نهائی نقش دارند.
وی همینطور با اشاره به گسترش سریع هوش مصنوعی، آنرا یکی از چالش های مهم پیش روی زبان شناسان دانست و اظهار داشت: هوش مصنوعی امروز در تعدادی زمینه ها می تواند متن را از نظر سازماندهی، روش شناسی، تحلیل و انسجام با دقت قابل توجهی ارزیابی کند.
عموزاده با طرح این پرسش که در صورت توانایی هوش مصنوعی برای انجام سریع تر و بهتر قسمتی از وظایف استادان و محققان، نقش انسان در آینده چه خواهد بود، تاکید کرد: نوآوری و ایده پردازی حقیقی می تواند همچنان از مهم ترین عرصه های متمایزکننده انسان باشد و جامعه زبان شناسی باید بصورت جدی در رابطه با نسبت خود با هوش مصنوعی و تاثیر آن بر آموزش، پژوهش و ارزیابی علمی مذاکره کند.
وی پیشنهاد کرد انجمن زبان شناسی ایران نشستی تخصصی در رابطه با زبان شناسی و هوش مصنوعی برگزار کند.
در ادامه، دکتر محمد راسخ مهند، استاد تمام گروه زبان شناسی دانشگاه بوعلی سینا، در سخنرانی خود با عنوان رده شناسی پیکره بنیاد و توالی کلمات در زبان فارسی به بررسی الگوهای ترتیب واژه ها و روابط میان سازه های زبانی در فارسی پرداخت.
راسخ مهند با اشاره به مطالعات رده شناختی زبان ها توضیح داد که زبان ها در پژوهش های مختلف برمبنای ترتیب هسته و وابسته و جایگاه فعل نسبت به دیگر سازه ها دسته بندی شده اند؛ در عین حال، فارسی در خیلی از معیارها رفتاری آمیخته دارد و نمی توان آنرا به آسانی در یکی از الگوهای ثابت فعل آغاز یا فعل پایان قرار داد.
وی با اشاره به گسترش مطالعات پیکره بنیاد از حدود سال ۲۰۱۵ اظهار داشت: استفاده از مجموعه های بزرگ زبانی و پیکره هایی مانند Universal Dependencies نشان داده است که تصویر حاصل از مطالعات دستوربنیاد در همه موارد با حقیقت کاربرد زبان ها منطبق نیست.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: داده های پیکره ای نشان می دهند فارسی آن قدر که در تعدادی توصیف های اولیه تصور می شد بی نظم نیست و در تعدادی خصوصیت های نحوی، همچون روابط فاعل و مفعول، از نظم قابل توجهی برخوردارست.
راسخ مهند در رابطه با منشا آمیخته بودن ترتیب واژه ها در فارسی اظهار داشت: فرضیه هایی مانند تحول تاریخی از الگوی فعل پایان به فعل آغاز یا آزادی نسبی ترتیب واژه ها، به تنهایی توضیح کاملی عرضه نمی کنند.
وی تماس زبانی و تاریخی در منطقه غرب آسیا را یکی از فاکتورهای مهم در این مورد دانست و اظهار داشت: فارسی و خیلی از زبان های ایرانی طی چند صد و حتی چند هزار سال با زبان های مختلف ایرانی، سامی، ترکی و ارمنی در تماس بوده اند و این تماس طولانی مدت می تواند بر نحو و ترتیب واژه ها تاثیر گذاشته باشد.
این استاد زبان شناسی غرب آسیا را نوعی منطقه انتقالی زبانی دانست و اضافه کرد: قرار گرفتن زبان های ایرانی میان حوزه های زبانی سامی و زبان های دارای الگوهای متفاوت ترتیب واژه ها، می تواند در تشکیل خصوصیت های آمیخته زبان فارسی مؤثر بوده باشد.
راسخ مهند همینطور با اشاره به تفاوت میان فارسی رسمی و غیررسمی در داده های پیکره ای اظهار داشت: در تعدادی شاخصهای مورد بررسی، رفتار نحوی فارسی رسمی و غیررسمی متفاوت می باشد و فارسی غیررسمی در تعدادی خصوصیت ها به الگوهای بهینه تر و نزدیک تر به نظم پردازشی گرایش دارد.
وی در ادامه با طرح مبحث کمینه سازی طول وابستگی توضیح داد که یکی از معیارهای کارایی زبان، میزان فاصله میان هسته و وابسته های آنست و داده های زبان های مختلف نشان می دهند زبان های طبیعی به طور معمول نه کاملا تصادفی و نه کاملا ثابت، بلکه در محدوده ای میان این دو وضعیت عمل می کنند.
راسخ مهند تاکید کرد: بررسی داده های فارسی هم نشان داده است این زبان، با وجود آمیخته بودن ترتیب واژه ها، از نظر کارایی پردازشی در وضعیت نامطلوبی قرار ندارد و در خیلی از موارد به الگوهای بهینه نزدیک است.
وی یکی از یافته های مهم پژوهش را رفتار متفاوت سازه ها پیش و بعد از فعل مطرح کرد و اظهار داشت: در قسمت سازه های قبل از فعل، فارسی گرایش دارد سازه های بلندتر را دورتر و سازه های کوتاه تر را نزدیک تر به فعل قرار دهد، در حالیکه در قسمت بعد از فعل، الگوی معکوس دیده می شود.
این استاد دانشگاه در جمع بندی اظهار داشت: آمیخته بودن ترتیب واژه ها در فارسی به معنای بی قاعدگی نیست؛ بلکه داده های پیکره ای نشان می دهند در پشت این تنوع ظاهری، نوعی نظم و سازگاری با فرایندهای پردازشی زبان وجود دارد و تماس تاریخی با زبان های مختلف منطقه هم می تواند قسمتی از این خصوصیت را توضیح دهد.
در پنل های تخصصی دومین روز همایش هم موضوعات متنوعی همچون ریتم شعر کلاسیک فارسی، تغییرات زبرزنجیری در زبان فارسی، فرایندهای واجی در گویش بلوچی سرحدی، آگاهی واج شناختی و نحوی و درک خواندن در کودکان دارای اختلال بیش فعالی ـ نقص توجه، ترجمه چندوجهی، فرهنگ های زبان آموز، ساخت فعل های غیرساده فارسی و نشانه های نکره در فارسی معاصر مورد بررسی قرار گرفت.
همچنین پژوهش هایی در رابطه با نظام گفتمان رخدادی در کلام سعدی، ارتباط واژه و ساخت در ساخت های دومفعولی فارسی، رویکرد شناختی به فعل کشیدن، معناشناسی اصطلاحات و ضرب المثل ها، نارساخوانی در زبان فارسی، دوزبانگی و پردازش استعاره ها در زبان دوم و نواخت گفتار بعنوان نشانگر زیستی در تشخیص اوتیسم در کودکان فارسی زبان عرضه شد.
دومین همایش ملی انجمن زبان شناسی ایران بعد از دو روز برگزاری نشست های تخصصی و عرضه پژوهش ها، با حضور استادان، محققان و دانشجویانی از ۳۲ دانشگاه کشور، در بنیاد ایران شناسی پایان یافت.
در این همایش، حوزه هایی همچون زبان شناسی کاربردی و اجتماعی، زبان شناسی شناختی، واج شناسی، گویش پژوهی، معناشناسی، کاربردشناسی، زبان و فناوری و پردازش زبان مورد توجه قرار گرفت و زمینه ای برای تبادل یافته ها و تقویت ارتباط میان نسل های مختلف جامعه زبان شناسی ایران فراهم گردید.
به گزارش ال مور به نقل از دیپلماسی عمومی و ارتباطات بنیاد ایران شناسی، این همایش که روز سه شنبه ۲۴ شهریورماه شروع شده بود، با حضور پژوهشگرهایی از ۳۲ دانشگاه کشور، طی دو روز به بررسی قشر بزرگی از موضوعات زبان شناسی اختصاص یافت.در دومین روز همایش، محمد عموزاده، استاد تمام دانشگاه اصفهان، در سخنرانی کلیدی خود با عنوان کاربردشناسی زبان در گذر زمان: از معنای گوینده تا معنای تعاملی به بررسی تحول نگاه زبان شناسان به مفهوم معنا و نقش تعامل در تشکیل آن پرداخت.عموزاده با اشاره به تحول مطالعات کاربردشناسی زبان اظهار داشت: بررسی زبان تنها به چارچوب های واژگانی و نحوی یا معنای مستقیم جمله محدود نمی گردد، بلکه برای فهم دقیق معنا باید به قصد گوینده، بافت، شرایط گفت و گو و نحوه تعامل میان گوینده و مخاطب هم توجه کرد.وی با اشاره به دیدگاه های متفکرانی همچون رودلف کارناپ، جان آستین و پل گرایس اضافه کرد: مطالعات زبان شناختی بتدریج از دید صرفا توصیفی به زبان فاصله گرفته و به بررسی کارهایی که انسان با زبان انجام می دهد توجه بیشتری پیدا کرده است.این استاد دانشگاه تاکید کرد: زبان تنها وسیله ای برای توصیف حقیقت یا انتقال اطلاعات نیست و انسان بوسیله زبان کنش های اجتماعی مختلفی، از وعده دادن و تشویق گرفته تا ابراز محبت و ایجاد تغییر در روابط اجتماعی، انجام می دهد.عموزاده با اعلان اینکه معنای یک عبارت همیشه از ساختار ظاهری آن قابل دریافت نیست، اظهار داشت: موقعیت، بافت، فرهنگ، تجربه و دانش مشترک میان گوینده و مخاطب می تواند در برداشت نهائی از سخن اثرگذار باشد و یک عبارت در بافت های مختلف، معناهای متفاوتی پیدا کند.وی با اشاره به نقش عرف اجتماعی و فرهنگ در فرآیند ارتباط اظهار داشت: برخی معانی بصورت مستقیم بیان نمی شوند و مخاطب آنها را با اتکا به زمینه، عرف اجتماعی و دانسته های مشترک استنباط می کند. از ین جهت، نمی توان همه استنباط های معنایی را در جوامع مختلف با یک سازوکار واحد توضیح داد.این استاد زبان شناسی با اشاره به پدیده تعارف در زبان فارسی اشاره کرد: برخی پدیده های زبانی بدون شناخت زمینه فرهنگی جامعه ایرانی بطور کامل قابل درک نیستند و تفاوت های فرهنگی در نحوه خطاب کردن، فاصله میان خود و دیگری، شیوه تعامل و انتقال معنا، نشان داده است که زبان را نمی توان جدا از نظام فرهنگی و اجتماعی بررسی کرد.عموزاده در ادامه با اشاره به رویکرد های جدید در کاربردشناسی اظهار داشت: در دیدگاه های جدید، تمرکز تنها بر کنش گفتاری گوینده نیست، بلکه نقش مخاطب و فرآیند تشکیل معنا در تعامل اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

1405/06/27

12:06:29

0.0 / 5